Wijzigingen Participatiewet in balans

Nu moeten jongeren onder de 27 jaar eerst vier weken zoeken naar werk of een opleiding, voordat zij een bijstandsuitkering kunnen aanvragen.  Vanaf 1 januari 2026 mag de gemeente deze zoekperiode overslaan, als dat beter past bij de situatie. Dit kan als de persoonlijke situatie van de jongere dat nodig maakt, bijvoorbeeld bij problemen of een kwetsbare situatie.   De gemeente is dit niet verplicht, maar mag dit per persoon beoordelen. 

Bij het aanvragen van een uitkering moet u laten zien wie u bent. Vanaf 2026 mag dit ook met DigiD en een geldig rijbewijs uit een EU-land. Dit maakt aanvragen eenvoudiger.   Let op: bij de gemeente Hoeksche Waard is identificatie met DigiD nu nog niet mogelijk. Daarom vragen wij voorlopig nog om een kopie van een geldig identiteitsbewijs. Dit kan een kopie van een paspoort, een identiteitskaart, een rijbewijs of verblijfsvergunning zijn.  

De aanvraag voor een uitkering wordt eenvoudiger en sneller. Dit betekent het volgende: 

• Bent u 27 jaar of ouder? Dan kunt u direct een aanvraag doen; 
• Is uw aanvraag voor Bbz, IOAW of IOAZ afgewezen en vraagt u daarna bijstand aan? Dan telt de datum van uw eerste melding; 
• Vraagt u binnen 12 maanden opnieuw een uitkering aan? Dan mag de gemeente gebruikmaken van gegevens die nog geldig zijn. U hoeft deze gegevens dan niet opnieuw in te leveren. Zijn de gegevens niet meer geldig, dan vragen wij deze bij u op.  

U mag per kalenderjaar tot € 1.200 aan giften ontvangen, zonder dat dit wordt gekort op uw uitkering. Dit bedrag geldt per uitkering. U moet zelf bijhouden hoeveel u ontvangt. Als u een gift krijgt die hoger is dan € 500,- vragen wij u dit wel te melden. Wij bekijken dan samen met u hoe het verder gaat.  Let op: de gemeente Hoeksche Waard werkte hier al mee vóór deze wetswijziging. 

De bijzondere bijstand voor levensonderhoud voor jongeren vervalt. In plaats daarvan komt boven de basisnorm een aanvullende norm voor jongeren van 18 tot en met 20 jaar die: 

• geen hulp kunnen krijgen van hun ouders, en 
• hoge kosten hebben. 

Het bedrag van de aanvullende norm is maximaal € 746,45 per maand (bedrag per 1 januari 2026). Heeft de jongere lagere of hogere noodzakelijke kosten? Dan kan de gemeente afwijken van dit bedrag. De aanvullende norm kan dan verlaagd of verhoogd worden.  De totale uitkering (basis en aanvullende norm) wordt nooit hoger dan de uitkering voor iemand van 21 jaar of ouder met dezelfde woonsituatie.   

Normaal gaat de uitkering in op de dag dat u zich meldt voor een uitkering. Met de nieuwe wetswijziging kan de gemeente de uitkering tot maximaal 3 maanden terug, laten ingaan. Dit kan bijvoorbeeld bij: 

• ziekte; 
• een afgewezen aanvraag voor een andere uitkering; 
• onduidelijkheid over inkomen of vermogen. 

De manier waarop wij uw vermogen beoordelen wordt simpeler. Dit betekent het volgende: 

• Wij kijken naar uw huidige vermogen: bezittingen min schulden; 
• Vermogen onder de grens heeft geen invloed op de uitkering; 
• Spaargeld dat u opbouwt tijdens de uitkering telt niet mee; 
• Wij beoordelen uw vermogen meestal alleen bij de start van de uitkering en daarna alleen als hier een reden voor is; 
• Blijft uw vermogen onder de grens? Dan hoeft u een toename niet te melden bij de gemeente.  

Vermogensgrenzen per 1 januari 2026: 

De gemeente krijgt meer ruimte om rekening te houden met mantelzorg. Dit betekent het volgende: 

• Samenwonen vanwege mantelzorg die veel tijd en zorg vraagt, telt niet automatisch als een gezamenlijke huishouding. De mantelzorg moet wel de reden zijn voor het samenwonen; 
• De kostendelersnorm geldt niet als u tijdelijk samenwoont vanwege mantelzorg die veel tijd en zorg vraagt. Ook hier moet de zorg de reden zijn voor het samenwonen;
• Mantelzorg wordt niet gezien als betaald werk; 
• Verblijft u tijdelijk buiten de gemeente om mantelzorg te geven? Dan stopt uw uitkering niet. Bespreek dit altijd met uw klantmanager. 

Mantelzorg kan ook worden gezien als maatschappelijke deelname. Soms kan dit een reden zijn om (tijdelijk) geen verplichtingen te hebben voor werk of participatie. Dit hangt af van uw persoonlijke situatie en de zorg die u verleent.  

Tijdens de aanvraag voor een uitkering voor uw levensonderhoud kunt u een voorschot krijgen. Dit voorschot wordt minimaal 95% van uw uitkeringsnorm, tenzij duidelijk is dat u geen recht heeft of uw aanvraag niet compleet is. Dit is een verhoging van 5%.  Dit helpt om vaste kosten beter te kunnen betalen tijdens de aanvraag. 

Soms gaat de gemeente er automatisch van uit dat mensen die samenwonen één huishouden zijn. Dat kan bijvoorbeeld als twee mensen eerder getrouwd waren.  Volgens de nieuwe wet tellen ex-gehuwden alleen als één huishouden als het huwelijk minder dan twee jaar geleden is beëindigd, op het moment dat zij bijstand aanvragen.   

Vanuit het programma Participatiewet in balans zullen er nog meer veranderingen volgen in 2026 en per 1 januari 2027. We zullen u hier weer op de hoogte brengen zodra er iets wijzigt.   

Op deze pagina leest u alleen algemene informatie. De gevolgen van de wijzigingen in de wet kunnen per persoon verschillen. Aan deze pagina kunt u geen rechten ontlenen. De gemeente kijkt altijd naar uw persoonlijke situatie.  Heeft u nog vragen?  

• Bel 14 0186 of 088 647 3647 
• Of stuur een e-mail naar klantmanagerpw@gemeentehw.nl.